Waar komt die verplichting vandaan?
In mei 2019 deed het Europees Hof van Justitie een uitspraak die voor veel werkgevers als een wake-up call werkte. In de zaak CCOO tegen Deutsche Bank (zaak C-55/18) oordeelde het Hof dat EU-lidstaten werkgevers moeten verplichten om een systeem in te richten waarmee de dagelijkse arbeidstijd van iedere werknemer wordt geregistreerd.
De redenering? Zonder zo'n registratie is het onmogelijk om te controleren of werknemers niet meer dan 48 uur per week werken en of ze voldoende rust krijgen. En die maximale werkweek en rusttijden zijn vastgelegd in de Europese Arbeidstijdenrichtlijn (2003/88/EG).
Wat houdt de verplichting precies in?
Het Hof stelt drie eisen aan het registratiesysteem:
- Objectief het systeem moet betrouwbare gegevens opleveren, niet gebaseerd op schattingen
- Betrouwbaar de gegevens moeten kloppen en niet achteraf aangepast kunnen worden door de werkgever
- Toegankelijk zowel de werknemer als handhavingsinstanties moeten bij de gegevens kunnen
Het Hof schrijft niet voor hoe werkgevers dit moeten doen. Een digitale app, een prikklok, een Excel-sheet of een papieren urenregistratie – het maakt niet uit, zolang het maar aan die drie eisen voldoet.
Hoe zit het in Nederland?
Nederland had al voor de uitspraak regels rond het bijhouden van werktijden. De Arbeidstijdenwet verplicht werkgevers om een deugdelijke registratie bij te houden van arbeids- en rusttijden (artikel 4:3 ATW). De Inspectie SZW kan die gegevens opvragen bij een controle.
Maar er is een verschil met wat het Europees Hof vraagt. De Nederlandse wet vereist geen real-time, dagelijks registratiesysteem. In de praktijk komen veel bedrijven weg met een globaal overzicht, zeker bij kantoorbanen met vaste werktijden.
Het Ministerie van SZW heeft na de uitspraak aangegeven de gevolgen te bestuderen. Tot op heden is er geen specifieke nieuwe wetgeving gekomen die de EU-uitspraak één-op-één implementeert. Maar dat betekent niet dat je als werkgever achterover kunt leunen – de Arbeidstijdenwet geldt gewoon, en de Inspectie kan handhaven.
Wat moet je als werkgever nu doen?
Of er nu wel of geen nieuwe wet komt: een goede urenregistratie is sowieso verstandig. Dit zijn de praktische stappen:
- Kies een registratiemethode digitaal is het makkelijkst en meest betrouwbaar. Een app op de telefoon van je medewerkers werkt goed, zeker voor buitendienstmedewerkers of flexibele werkers.
- Registreer begin- en eindtijden niet alleen het totaal aantal uren, maar ook wanneer iemand begint en stopt. Zo kun je aantonen dat rusttijden worden nageleefd.
- Bewaar de gegevens de Arbeidstijdenwet verplicht je om de registratie minimaal 52 weken te bewaren.
- Maak het toegankelijk medewerkers moeten hun eigen uren kunnen inzien.
En als je werknemer bent?
Als werknemer heb je er juist baat bij dat je uren goed worden bijgehouden. Denk aan:
- Overwerk zonder registratie is het lastig om aan te tonen dat je structureel meer werkt dan afgesproken
- Rusttijden je hebt recht op minimaal 11 uur rust tussen twee diensten
- Arbeidsconflicten bij een geschil over gewerkte uren sta je sterker met een eigen registratie
Het is slim om zelf je uren bij te houden, ook als je werkgever dat al doet. Met een app als Uren Tracker heb je altijd je eigen overzicht bij de hand.
Wat zijn de maximale werktijden?
De Arbeidstijdenwet stelt duidelijke grenzen:
| Regel | Maximum |
|---|---|
| Per dienst | 12 uur |
| Per week | 60 uur |
| Gemiddeld per week (over 4 weken) | 55 uur |
| Gemiddeld per week (over 16 weken) | 48 uur |
| Dagelijkse rust | Minimaal 11 uur |
| Wekelijkse rust | Minimaal 36 uur aaneengesloten |
Deze regels gelden voor werknemers van 18 jaar en ouder. Voor jongeren en nachtwerkers gelden strengere normen.
Welke sectoren lopen voorop?
In sommige sectoren is tijdregistratie al lang standaard – denk aan de bouw, transport en de zorg. Daar werken mensen in diensten of op wisselende locaties, en is een prikklok of digitale registratie normaal.
Bij kantoorwerk en in de creatieve sector is het minder vanzelfsprekend. Maar juist daar ontstaan discussies over werkdruk en overwerk. Een transparante urenregistratie kan die gesprekken makkelijker maken.
De toekomst
De verwachting is dat Nederland en andere EU-landen de komende jaren verdere stappen zetten om de uitspraak van het Hof te implementeren. Voor werkgevers is het verstandig om daar nu al op voor te sorteren. Een goed registratiesysteem opzetten kost weinig moeite, en voorkomt problemen bij een controle van de Inspectie SZW.
Bovendien helpt het je als werkgever om inzicht te krijgen in de werkbelasting van je team. Win-win, dus.
